شێعر
شێعری وه‌رگێڕدراو
ده‌نگ‌ودیمه‌ن
گفتوگۆ
وێنه‌ی ئه‌مجاره‌‌
avatar

بیروڕا

avatar

شاعیر و جۆڵا، ڕه‌خنه‌گر و کووتاڵفرۆش

20 Jun 2011

کتێبی ((المعجم فی معاییر اشعارالعجم)) یه‌کێک له‌ به‌رهه‌مه‌ به‌ناوبانگه‌کانی ئه‌ده‌بی فارسییه‌. کتێبه‌که‌ له‌سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی حه‌وته‌می کۆچیدا نووسراوه‌. شه‌مسی قه‌یس، له‌م کتێبه‌دا، ڕوانگه‌کانی خۆی له‌بابه‌ت کێش و سه‌روا و (سه‌نعه‌تی شیعر) و، هه‌ڵسه‌نگاندنی شیعر، باس ده‌کا. ڕوانگه‌کانی شه‌مسی قه‌یس، ئێستاش له‌ پێناسه‌کردن و پێوانه‌کردنی شیعردا له‌ ئێران جێگه‌ی باسن. ئه‌مڕۆژانه‌ که‌ جارێکی دیکه‌ چاوم له‌ کتێبه‌که‌ کرده‌وه‌، به‌ باشم زانی به‌شێکی بکه‌مه‌ کوردی. له‌ وه‌رگێڕانه‌که‌دا، هه‌و‌ڵم دا، له‌ شێوه‌نووسینی ئه‌وسه‌رده‌م، زۆر دوور نه‌که‌ومه‌وه‌. سه‌ردێڕه‌کان، وه‌رگێڕ دایناون. ئه‌م به‌رهه‌مه‌ی شه‌مسی قه‌یس، نموونه‌یه‌کی ده‌گمه‌نه‌ که‌ تێیدا باسی ڕه‌خنه‌ی شیعر، تێکه‌ڵ کراوه‌ له‌ گه‌ڵ بیره‌وه‌ری و نوکته‌ و، له‌ کاتێکدا شه‌مس قسه‌ی تاڵی پێگوتراوه‌ ، به‌ جه‌فه‌نگ ده‌یگێڕێته‌وه‌.

دڵی شاعیر مه‌شکێنن
ئه‌گه‌ر جاهیلێک بوو به‌ شه‌یدای ته‌بعی خۆی و موعته‌قیدی شیعری خۆی، به‌ هیچ شێوه‌یه‌ک ناکرێ له‌و عه‌قیده‌یه‌ی بگێڕیه‌وه‌ و، عه‌یبی‌ شیعره‌که‌ی خۆی به‌رچاو بخه‌ی و، چه‌ندی ئیرشاد و نه‌سیحه‌تی بکه‌ی، حاسڵی هه‌ر ئه‌وه‌نده‌یه‌ لێت بڕه‌نجێ و، قسه‌که‌ت به‌ نیشانه‌ی به‌خیلی و به‌رچاوته‌نگیی تۆ داده‌نێ و، له‌وانه‌یه‌ ئه‌وه‌نده‌ پێی تێک بچێ بکه‌وێته‌ بێهووده‌گۆیی و، هه‌جویشت بکا. له‌ گه‌ڵ فه‌قێیه‌ک وام به‌سه‌رهات. فه‌قێ، ساڵی شه‌شسه‌دویه‌ک، هاته‌ لام و، پێنج‌شه‌ش ساڵێکم له‌ لا بوو، زۆرم چاکه‌ له‌گه‌ڵ کرد و، هه‌میشه‌ شیعری خراپی ده‌گوت و، خه‌ڵک پێی پێده‌که‌نین، هه‌تا دوای چه‌ند ساڵ، که‌ به‌ره‌و عێراق ڕێ که‌وتم، گه‌یشتمه‌ ((مه‌رو))، له‌وێ له‌ ماڵێک لام دا، له‌ سه‌ر دیواری ماڵه‌که‌ نووسرابوو:

دنیا به‌ مرادی خۆت لێخوڕه،‌ هه‌ر ئه‌خره‌جه‌هوو
سه‌د نامه‌یی عومر بخوێنه‌وه‌، هه‌ر ئه‌خره‌جه‌هوو

هه‌روا به‌ جه‌فه‌نگ گوتم مه‌عنای ئه‌م به‌یته‌ چییه‌ و، های ئه‌خره‌جه‌هوو ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ کێ و، فاعیلی ئه‌خره‌ج کێیه‌؟ گوتی زۆر پڕ مانایه‌ و، ڕاستی گوتووه‌. یه‌عنی هه‌ر مرادێکت هه‌یه‌ وابزانه‌ حاسڵ بووه‌ و، وابزانه‌ عومرێکی درێژ ژیاوی، عاقیبه‌ت ئه‌جه‌ل ده‌گاته‌ سه‌رت و، پیاو دنیای فانی به‌جێدێڵێ و، فاعیلی ((ئه‌خره‌ج)) ئه‌جه‌له‌ و، ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ کابرا و، به‌ ته‌قدیر له‌م به‌یته‌دا لازمه‌ و، ته‌قدیری به‌یته‌که‌ ئاوایه‌ که‌: ئه‌ی کابرا! دنیا به‌ مرادی خۆت لێخوڕه‌، ئه‌مجار ده‌ڵێ ئه‌خره‌جه‌هوو، یانی ئه‌جه‌ل دێ و ده‌ری ده‌کا.
ئه‌و خه‌ڵکه‌ی له‌ مه‌جلیسه‌که‌دا دانیشتبوون، زۆر به‌ لێکدانه‌وه‌ی به‌یته‌که‌ و نه‌حوی فه‌قێ پێکه‌نین. فه‌قێ گوتی: وادیاره‌ ئه‌خره‌جه‌هوو باش له‌ جێگه‌ی خۆی دانه‌نراوه‌، ده‌بوو فاعیله‌که‌ی له‌وه‌ ئاشکراتر بووایه‌، من به‌یتێکی له‌مه‌ باشتر ده‌ڵێم. ڕۆژی دواتر هاته‌وه‌ گوتی: به‌یتێکی یه‌کجار باشم گوتووه‌. به‌یته‌که‌ ئه‌مه‌ بوو:

شادی له‌ دڵم له‌ خۆیه‌وه‌ ئه‌خره‌جه‌هوو
سوودی که‌ نه‌بوو، هه‌ر به‌ زیان ئه‌خره‌جه‌هوو
گه‌ر له‌شکری خه‌م وڵاتی دڵ دابگرێ
سوڵتان و سه‌رۆک خۆیه‌تی، زوو ئه‌خره‌جه‌هوو

به‌ینێکی چاک به‌م به‌یته‌ش پێکه‌نین و، هێندێک ئافه‌رینمان کرد. دوای ئه‌وه‌، وا بوو ڕۆژی پێنجشه‌ممه‌ به‌ ڕۆژوو بووم و، ده‌مه‌و ئێواره‌، نزیکی خۆرئاوابوون، له‌سه‌ر به‌رماڵه‌که‌م دانیشتبووم زیکری ناوی خودام ده‌کرد، هات گوتی دوو به‌یتی دیکه‌م گوتوون له‌ بابه‌ت ئه‌دخه‌له‌هوو و ئه‌خره‌جه‌هوو، گوێ بگره‌ بۆت ده‌خوێنمه‌وه‌. خوێندیه‌وه‌، ئه‌مه‌ بوو:

عه‌یش و طه‌ره‌ب و نیشاط وا ئه‌د‌خه‌له‌هوو
نه‌مبوو له‌ دڵمدا، ئێستاکه‌ ئه‌وا ئه‌دخه‌له‌هوو
له‌شکری عیشقه‌ ئه‌وا هاتووه‌ صه‌حرایی دڵی گرت
غه‌م ئیتر ئه‌خره‌جه‌، شادی به‌ قوشوون ئه‌دخه‌له‌هوو

منیش له‌به‌ر ‌ڕۆژوو، بێتاقه‌ت و بێواز بووم، گوتم مامۆستا! تۆ پیاوێکی دڵپاکی و زۆرت خزمه‌تی من کردووه‌ و ده‌ینت له‌ ئه‌ستۆمه‌، حه‌ز ناکه‌م کارێک نه‌یزانی بیکه‌ی. تۆ عیلمی شیعر نازانی، ئه‌وه‌ی ده‌یڵێی که‌ڵکی نییه‌ و، من و خه‌ڵکی دیکه‌ پێت پێده‌که‌نین و، گوناهیشمان ده‌گاتێ و وه‌باڵی تۆمان دێته‌ ئه‌ستۆ. به‌ قسه‌ی برای خۆت بکه‌ و ئیدی شیعر مه‌ڵێ. هه‌ستا گوتی زۆر چاکه‌، ئیدی نایڵێم. ئیدی له‌دوای ئه‌وه‌ ده‌ستی کرد به‌ هه‌جو کردنی من و، لای ئه‌و که‌سانه‌ی ده‌یزانی قسه‌م بۆ ناگێڕنه‌وه‌، ده‌یخوێندنه‌وه‌. ده‌بینم جه‌ماعه‌تێک، جاروبار پێیان ده‌گوت مامۆستا! ئه‌تۆ دوژمنی خۆت ده‌که‌یه‌ په‌ڕۆ. ڕۆژێک پرسیم ئه‌رێ ئه‌وه‌ چ باسه‌، فه‌قێ هه‌جوی که‌سی کردووه‌ و که‌سی کردووه‌ته‌ په‌ڕۆ؟ گوتیان ناوه‌ڵڵا، به‌ڵام ده‌ڵێ هه‌رکه‌س له‌گه‌ڵ من بکه‌وێته‌ موناظه‌ره‌ و قسه‌به‌زۆراندان، به‌ حوججه‌ت و ده‌لیلی قایم، سووک و بۆسۆی ده‌که‌م وه‌ک ئه‌و په‌ڕۆی ژنان له‌ کاتی حه‌یض دا له‌ خۆیانی ده‌به‌ستن.
ئه‌وه‌ به‌سه‌رچوو، هه‌تا ساڵی شه‌شسه‌دو حه‌ڤده‌، که‌ هاتمه‌وه‌ ڕه‌ی، له‌وێ فه‌قێ منداڵێکی وه‌به‌ر دڵ که‌وت و، زۆرجار ده‌سگرۆیی ده‌کرد و شتی لێ ده‌کڕی بۆ من. جا فه‌قێ هێندێک له‌ شیعره‌کانی خۆی له‌ سه‌فینه‌یه‌کدا بۆ منداڵه‌که‌ نووسیبووه‌وه‌. دوای پێنج‌شه‌ش مانگان، فه‌قێ له‌ ڕه‌ی ئه‌مری خودای به‌جێ ‌هێنا. منداڵه‌که‌، له‌به‌رئه‌وه‌ی فه‌قێ به‌ بۆنه‌ی شتکڕین بۆ من چاکه‌ی له‌گه‌ڵ کردبوو، جاروبار ده‌هاته‌ لام. ڕۆژێک وتی فه‌قێ چاکه‌ی تۆی له‌چاودا نه‌بوو، زۆری قسه‌ی ناشیرین پێ گوتووی و هه‌جوی کردووی و له‌ سه‌فینه‌که‌ی مندا نووسیونی. گوتم دا سه‌فینه‌که‌ت بێنه‌ چاوی لێ بکه‌م بزانم چی گوتووه‌. گوتی برایه‌کی له‌خۆم گه‌وره‌ترم هه‌یه‌، سه‌فینه‌که‌ له‌ کن وییه‌ و، چووه‌ته‌ هه‌مه‌دان، به‌ڵام کوته‌ کاغه‌زێکم له‌ کنه‌ به‌ خه‌تی فه‌قێ، بۆت دێنم، بزانه‌ ئه‌و هه‌جووه‌ی له‌و کاغه‌زه‌ نووسراوه‌ له‌ چاو ئه‌وانی دیکه‌ هه‌ر هیچ نییه‌. کاغه‌زه‌که‌م وه‌رگرت، ته‌ماشا ده‌که‌م نووسیویه‌تی:

شه‌مسی قه‌یس دوێنێ له‌ به‌ر به‌خیلی پێی گوتم
شیعری تۆ باش نین، له‌ سه‌ر ئه‌م ڕێیه‌ مه‌ڕۆ
ویستم پێی بڵێم هه‌ی که‌ره‌پیاو
بۆ هه‌رچاوت له‌ عه‌یبه‌ی خه‌ڵکه‌ ئه‌تۆ
خۆت پێ شاعیر و شاره‌زای عه‌رووضه‌
ئه‌ی بۆ ده‌مت بۆ شیعرگوتن نایه‌ته‌گۆ
که‌ شاعیر نی، واز له‌ شیعری ئه‌وکه‌سه‌ بێنه‌
که‌ هێنده‌ هه‌جوت بکا، بتکاته‌ په‌ڕۆ

له‌ بن ((په‌ڕۆ))ش نووسیبووی: مه‌به‌ست په‌ڕۆی ژنانه‌ که‌ له‌ کاتی حه‌یض دا، هه‌ڵی ده‌گرن و، که‌س ناتوانێ له‌م چوار قافیه‌یه‌ باشتر شیعر بڵێ، له‌عنه‌ت له‌ به‌خیلان و جاهیلان. که‌ ئه‌و خه‌ته‌م دیت، تێگه‌یشتم ئه‌و قسه‌یه‌ی له‌ ((مه‌رو)) جه‌ماعه‌ت ده‌یانکرد و ده‌یانگوت مامۆستا! ئه‌تۆ دوژمنی خۆت ده‌که‌یه‌ په‌ڕۆ، مه‌به‌ستیان ئه‌م هه‌جووه‌ بووه‌ که‌ بۆی خوێندوونه‌ته‌وه‌ و، خستوویه‌ته‌ سه‌ر زاروزمانیان و، له‌لای من وا ده‌یاندرکاند. فایده‌ی ئه‌و ئامۆژگارییه‌ی له‌ ڕووی دڵسۆزییه‌وه‌ کردم بوو به‌وه‌ که‌ جنێودان به‌ من و هه‌جوکردنی من له‌ عێراق و خوراسان له‌ ده‌فته‌راندا بنووسرێ.

هه‌ر شته‌ی کڕیاری خۆی هه‌یه‌
ئه‌مما ئه‌گه‌ر به‌ چاوی ویژدان ته‌ماشای بکه‌ین، وته‌ی خه‌ڵک هه‌روه‌ک چین و توێژی خه‌ڵک جۆراوجۆر و جیاوازن، هه‌ندێک جوان و هه‌ندێک ناحه‌ز، به‌عزێک باش و به‌عزێک خراپ، قسمێک خۆش و قسمێک بێتام، هه‌مووی ده‌که‌وێته‌ سه‌ر زاروزمانی خه‌ڵک و ده‌گوترێته‌وه‌. ده‌بینی نوکته‌یه‌کی ناخۆش و جه‌فه‌نگێکی بێتام له‌ مه‌جلیسی گه‌وره‌پیاوێکدا وه‌ها جێگه ‌ده‌گرێ و خاوه‌نه‌که‌ی شاباشێک وه‌رده‌گرێ که‌ زۆر نوکته‌ی خۆش و گاڵته‌ی شیرین، ده‌یه‌کی ئه‌وه‌ به‌خۆیه‌وه‌ نابینێ. مه‌سه‌له‌ن لۆتی هه‌ن گۆرانیی وا ده‌ڵێن پڕ له‌ قسه‌ی سووک و بێمانا، که‌چی ده‌بینی له‌ مه‌جلیسدا ئه‌وه‌نده‌ خه‌لک ده‌بزوێنێ، زۆر وته‌ی نایاب و گۆرانیی ناسک ئاوایان کار تێناکا.
جا که‌ وابوو، له‌ دوورئه‌ندێشی و عه‌قڵ به‌دووره‌ قسه‌ی که‌سێک ڕه‌دبکه‌یه‌وه‌ و، له‌سه‌ر وته‌یه‌ک یان هه‌ڵبه‌ستێک که‌ به‌دڵت نییه‌ قسه‌ی سارد به‌ ڕووی‌ خاوه‌نه‌که‌یدا بده‌ی.

له‌فز و مه‌عنا ده‌بێ لێک بوه‌شێنه‌وه‌
ئه‌مما ئه‌گه‌ر که‌سێک ده‌یهه‌وێ له‌ فه‌ننی شیعردا بگاته‌ که‌ماڵ و قسه‌ وا بڕازێنێته‌وه‌ که‌ جێگای په‌سندی ئه‌ربابی طه‌بع بێ، ده‌بێ هه‌وڵ بدا نه‌ثر و نه‌ظم به‌ له‌فزی پاک و مه‌عنای ناسک بڕازێنێته‌وه‌ و، هه‌روه‌ک چۆن ئاماده‌ نییه‌ مه‌عنای ناسک بخاته‌ ناو به‌رگی وشه‌ی سووک، ئاواش ده‌ربڕینی جوان و ڕه‌وان نه‌کاته‌ به‌رگی مانای پووچ. چونکه‌ مه‌عنا به‌ بێ ده‌ربڕینی جوان تامی نییه‌ و، ده‌ربڕینی جوانیش به‌ بێ مه‌عنایه‌کی ورد و باریک که‌ڵکی نییه‌. ئه‌بوو هوزه‌یلی عه‌للاف که‌ قسه‌یه‌کی ده‌بیست به‌بێ‌ مه‌عنای ناسک، ده‌یگوت((هذا کلام فارغ))، که‌ لێێان پرسی کلام فارغ یانی چی، وتی وشه‌ کاسه‌ی مه‌عنایه‌ و، مه‌عنا شه‌ربه‌تێکه‌ له‌ ناویدا، هه‌رقسه‌یه‌ک مه‌عنایه‌کی ناسکی تێدا نه‌بێ که‌ طه‌بعی که‌سانی خاوه‌نزه‌وق بۆ لای خۆی ڕاکێشێ، وه‌ک کاسه‌یه‌کی به‌تاڵ وایه‌ که‌ چ شه‌ربه‌تی تێدا نه‌بێ.

چێژی ده‌که‌ی و بۆت نادرکێ
جا ده‌بێ پیاو له‌ سه‌ره‌تاوه‌ بڕوای به‌ وته‌ و هه‌ڵبه‌ستی خۆی نه‌بێ و، هه‌تا چه‌ندین جار نه‌یخاته‌ به‌رچاوی وته‌ناسان و دۆستانی دڵسۆز و، له‌ بابه‌ت چاکه‌وخراپه‌ی وته‌که‌ی ئامۆژگاریی لێ نه‌بیستبن و، ئه‌وان له‌ سه‌ر دروستیی نه‌ظم و قه‌بووڵی کێش و پڕبوونی سه‌روا و پاراوبوونی وشه‌ و ناسکبوونی مه‌عنا حوکمیان نه‌دابێ، نه‌یباته‌ نێو خه‌ڵک و نه‌یخاته‌ به‌ر په‌سند و ناپه‌سندی هه‌رکه‌س. ئه‌گه‌ر خاوه‌ن هونه‌رێکیش ناوبانگی به‌وه‌ ده‌رکرد که‌ شیعرناسه‌ و له‌ نێو شاره‌زایانی شیعردا قسه‌ی جێگه‌ی متمانه ‌بوو، ده‌بێ قسه‌ی لێ وه‌ربگری و، که‌ ڕه‌خنه‌ی لێ گرتی، بۆ هه‌موو قسه‌یه‌ک نه‌ڵێی به‌ڵگه‌ت چییه‌، چونکه‌ زۆر جار هه‌یه‌ شتێک به‌ چێژکردن تێی ده‌گه‌ی به‌ڵام ناتوانی به‌ قسه‌ش بیڵێی، وه‌ک ئیبراهیمی مووسڵی ده‌ڵێ:
ڕۆژێک محه‌ممه‌دی ئه‌مین له‌ دوو شیعر لێی پرسیم کامیانت پێ باشتره‌ و، هه‌رتک زۆر لێک نزیک بوون، ئه‌وه‌نده‌ نه‌بێ له‌ یه‌کیاندا هه‌ر به‌ زه‌وق و چێژ ناسکییه‌کم هه‌ست پێده‌کرد که‌ نه‌مده‌توانی ده‌ریبڕم. گوتم ئه‌و شیعره‌یان باشتره‌. ئه‌مین گوتی ئه‌مه‌یان چی له‌وی دیکه‌ باشتره‌، گوتم ئه‌مه‌یانم پێ ناسکه‌ و چێژم وا ده‌ڵێ، به‌ڵام به‌ زمان بۆم نایه‌ که‌ پێت بڵێم چۆنه‌. گوتی ڕاست ده‌که‌ی، جاری وا هه‌یه‌ دوو ئه‌سپ هه‌رچی نیشانه‌ی ئه‌سپی ڕه‌سه‌نه‌ تێیاندایه‌، یان دوو که‌نیز هه‌رچی له‌ جوانی و شۆخوشه‌نگی باسی بکه‌ی له‌هه‌ردووکیاندا هه‌یه‌، که‌چی که‌ ده‌یانبه‌یه‌ لای بازرگانی شاره‌زا ئه‌سپێکیان له‌وی دیکه‌ به‌ باشتر ده‌زانێ و که‌نیزێکیان له‌وی دیکه‌ به‌ چاکتر داده‌نێ و، ئه‌گه‌ر لیی بپرسی ئه‌مه‌یان چی له‌وی دیکه‌ باشتره‌، ئه‌وه‌ی به‌ ئه‌زموون و به‌ وردبوونه‌وه‌ی ساڵها و کڕین و فرۆشتنی ماڵات و کۆیله‌ تێی گه‌یشتووه‌، به‌ زمان بۆی نادرکێ.

کاری شاعیر و ڕه‌خنه‌گر جیاوازه‌
ده‌بێ ئه‌وه‌ش بزانین که‌ هه‌ڵسه‌نگاندنی شیعر و لێک جیاکردنه‌وه‌ی ڕه‌سه‌ن و ناڕه‌سه‌ن و چاک و خراپ، په‌یوه‌ندی به‌وه‌وه‌ نییه‌ که‌ بتوانی شیعری باش بڵێی. زۆر شاعیر هه‌ن شیعری چاک ده‌ڵێن، به‌ڵام له‌ هه‌ڵسه‌نگاندنی شیعردا شاره‌زایه‌کی وا نین، زۆر که‌سیش هه‌ن له‌ هه‌ڵسه‌نگاندن و ناسینی شیعردا شاره‌زان به‌ڵام ناتوانن شیعری چاک بڵێن.
له‌ گه‌وره‌پیاوێکی پێشه‌وای وته‌یان پرسی بۆ شیعر ناڵیی، گوتی چونکه‌ له‌و چه‌شنه‌ی خۆم به‌دڵمه‌ بۆم نایه‌ و، ئه‌وه‌ی بۆم دێ، به‌ دڵم نییه‌.
زۆربه‌ی شاعیران بڕوایان وایه‌ هه‌ڵسه‌نگاندنی شیعر هه‌ر له‌ شاعیرانی به‌ئه‌زموون ده‌وه‌شێته‌وه و، خۆیان نه‌بێ که‌س لێی ناوه‌شێته‌وه‌ عه‌یبه‌ی شیعر بدۆزێته‌وه‌ و ڕه‌خنه‌ی لێ بگرێ. ئه‌وه‌ غه‌ڵه‌ته‌. چونکه‌ کاری شاعیر له‌ هۆندنه‌وه‌ و هه‌ڵبه‌ستنی شیعردا وه‌ک کاری جۆڵا وایه‌ که‌ به‌رگی گرانبایی ده‌چنێ و نه‌خشی جۆراوجۆری لێده‌کا و گوڵی بۆ ده‌چنێ و په‌راوێزی باریک و گوڵینگی ناسکی لێ ده‌نێ، به‌ڵام به‌ززاز و کووتاڵفرۆش نه‌بێ که‌ زۆر به‌رگی گرانبایی وڵاتانیان هاتووه‌ته‌ به‌رده‌ست و کاڵای هه‌مه‌چه‌شنه‌ی هه‌نده‌رانیان دیوه‌، که‌سی دیکه‌ نرخی ئه‌و كاڵایه‌ نازانێ که‌ جۆڵا کردوویه‌تی. ئه‌وه‌ بازرگان و کووتاڵفرۆشن ده‌زانن چ کاڵایه‌ک شایسته‌ی خه‌زێنه‌ی پاشایه‌ و چ به‌رگ و کووتاڵێک له‌ شانی گه‌وره‌پیاواندایه‌. که‌س به‌ جۆڵا ناڵێ نرخ له‌سه‌ر ئه‌و کووتاڵه‌ دانێ، خۆ ئه‌گه‌ر جۆڵا نرخ له‌سه‌ر کووتاڵی خۆی دابنێ، هه‌ر حیسابی ئه‌وه‌ ده‌کا بایی چه‌ندی به‌ن و ده‌زوو تێچووه‌ و خۆی چه‌ندی پێوه‌ خه‌ریک بووه‌، ئیدی له‌وه‌ ناگا کاڵاکه‌ چه‌نده‌ نه‌رم و ناسک و په‌سنده‌، ئیللا مه‌گه‌ر کووتاڵفرۆش بووبێ و به‌رگناس بێ. جا ئه‌گه‌ر قسه‌ی لێ ببیستی له‌به‌ر ئه‌وه‌یه‌ بازرگان و کووتاڵناسه‌ نه‌ک له‌به‌ر ئه‌وه‌ی جۆڵایه‌، چونکه‌ ئه‌و که‌سه‌ی به‌رگێک له‌به‌ر خه‌ڵک ده‌کا و ڕه‌دایه‌ک به‌ باڵایاندا ده‌دا و له‌به‌ریاندا هه‌ڵیده‌سه‌نگێنێ، چاکه‌ و خراپه‌ی به‌رگه‌که‌ باشتر ده‌بینێ هه‌تا ئه‌و که‌سه‌ی خورییه‌که‌ی ڕستووه‌ و بووزووه‌که‌ی چنیوه‌.

شاعیر، به‌ ئیشتیای طه‌بعی خۆی شیعر ده‌ڵێ و، چۆن پێویست بێ و چۆن ڕووی دابێ ئاوا شیعر ده‌ڵێ، به‌ڵام ڕه‌خنه‌گر له‌ وشه‌ی جوان و مه‌عنای ناسک ورد ده‌بێته‌وه‌ و، فه‌رق هه‌یه‌ له‌ نێوان ئه‌و شته‌دا که‌ تۆ به‌ حه‌ز و ویستی خۆت بیڵێی و ئه‌و شته‌ی خه‌ڵک به‌ چاک و نایابی بزانن.
شیعر فرزه‌ندی شاعیره‌. که‌‌ شاعیر شیعرێکی گوت، هه‌رچۆنی بۆی هات، ئه‌گه‌ر بشزانێ وه‌ک شیعری دیکه‌ نایه‌ته‌وه‌، دڵی به‌رایی نادا ده‌ریهاوێ. پێشینیان گوتوویانه‌ پیاو دڵبه‌سته‌ی عه‌قڵی خۆی و شیعری خۆی و کوڕی خۆیه‌تی، به‌ڵام ڕه‌خنه‌گر به‌زه‌یی به‌ شیعری خه‌ڵکدا نایه‌، چونکه‌ پێوه‌ی هه‌ڵنه‌چزاوه‌ و به‌ دیتنه‌وه‌ی وشه‌ و مانایه‌وه‌ ماندوو نه‌بووه‌، هه‌رچی باش بێ هه‌ڵیده‌بژێرێ و هه‌رچی ناپه‌سند بێ ده‌ری ده‌هاوێ، چونکه‌ شاعیر له‌ هه‌ڵبه‌ستی خۆیدا له‌وه‌ ده‌ڕوانێ پێی خۆشه‌ و ڕه‌خنه‌گر بۆ ئه‌وه‌ ده‌گه‌ڕی پێی چاکه‌.
بگه‌ڕێوه‌|3137 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌|3 بۆچوون| بینێره‌| چاپ
ئه‌نجومه‌ن | 28 Jun 2011 - 18:38
وێبلاگی ئه‌نجومه‌نی ئه‌ده‌بیی شنۆ ده‌ستی به‌کار کرد
e-shino.blogfa.com

شه ماڵ بۆكانی | 23 Jun 2011 - 08:44
مامۆستای به رێز سڵاو
ئه م باسه جێگای سه رنج بو
به ڵام ره خنه گر ده بێ رووخێنه ر نه بێ دووای ئه وه ش به كه سێ ده ڵێن شاعیرله پێشدا بۆ خۆی ره خنه له خۆی بگرێوو ده روون فراوان بێ،هه وڵبدا سه ره رای بۆچونی نووێ،به شێوه ی زانستی له بوواری زبانی شئعریدا كار بكات
زۆر نوسین به ڵای گیانی شاعیره
ئیتر سپاس رۆژ هه ڵاتی كوردستان شه ماڵ بۆكانی

sangaraziz | 28 Apr 2009 - 10:05
کاک ناسر سه‌لام. سه‌ره‌تا ده‌ست خۆشانه‌ت لێده‌که‌م بۆ ماڵپه‌ڕه‌که‌ت.
به‌ڵام تکایه‌ هه‌موو ئه‌و هۆنراوانه‌ی خۆت و ئه‌وانه‌ی وه‌رتگێڕاون که‌ به‌ ده‌نگ و به‌ نوسین هه‌نه‌ وه‌ هه‌موو نووسین وه‌رگێڕانه‌کانیش له‌ ماڵپه‌ڕه‌که‌دا بڵاوبکه‌یته‌وه‌.

سه‌نگه‌ر به‌ریتانیا/لیڤه‌رپوول

بۆچوون بنێره‌