شێعر
شێعری وه‌رگێڕدراو
ده‌نگ‌ودیمه‌ن
گفتوگۆ
وێنه‌ی ئه‌مجاره‌‌
avatar

بیروڕا

avatar

هه‌ڵبژاردن: ئه‌و ده‌رفه‌ته‌ی که‌ڵکی لێ وه‌رنه‌گیرا

4 Jun 2009

هه‌ڵوێستی به‌شێکی گه‌وره‌ی حیزبه‌کانی کوردستان له‌ بابه‌ت هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆککۆماری له‌ ئێران، جێگای لێ‌وردبوونه‌وه‌یه‌.‌

به‌شێک له‌ حیزبه‌کان، لایه‌نگری بایکۆتکردنی هه‌ڵبژاردنن. ئه‌مان، به‌ کورتی داوایان له‌ خه‌ڵک کردووه‌ درگای ماڵی خۆیان داخه‌ن و کاریان به‌ هیچ نه‌بێ. هه‌ڵوێسته‌که‌یان له‌ ڕاستیدا، بایکۆتکردن نییه‌، قێزوبێز کردنه‌وه‌یه‌ له‌ ”شانۆگه‌ریی هه‌ڵبژاردن“ و ده‌نگداگۆڕینه‌ له‌ هه‌رچی پێی ده‌گوترێ کۆمه‌ڵگا و جووڵه‌ و هه‌وڵدان.

به‌شێکی دیکه‌ی حیزبه‌کان، لایه‌نگرانی ده‌نگدانن. ئه‌م حیزبانه‌ش، له‌ جیاتی هێنانه‌ گۆڕی داوای خۆیان و مه‌رجدانان بۆ کاندیده‌کان، پشتیوانییه‌کی بێ‌مه‌رجیان له‌ هه‌ندێک کاندیدا کردووه‌.

له‌هه‌رتک هه‌ڵوێستدا، ئه‌وه‌ی بایه‌خی پێنه‌درا، ئه‌و ده‌رفه‌ته‌ی جمووجووڵی ڕۆژانی هه‌ڵبژاردن بوو که‌ ده‌کرا خه‌ڵکی کوردستان بۆ هێنانه‌گۆڕی داخوازه‌کانیان که‌ڵکی لێوه‌ربگرن، وه‌ک لایه‌ن بێنه‌ مه‌یدان و مه‌رج دابنێن.

لایه‌نگرانی بایکۆت
له‌ ڕاگه‌یاندنی هاوبه‌شی کۆمه‌ڵه‌ی شۆڕشگێڕی زه‌حمه‌تکێشانی کوردستانی ئێران و حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێراندا هاتووه‌:
”به‌ نه‌چوونه‌ سه‌ر سندووقه‌كانی ده‌نگدان به‌ تاوانباران، رێگا له‌ سه‌ركه‌وتنی پیلانه‌كانی رژیم بگرن و له‌به‌ر چاوی جیهان نیشان بده‌ن كه‌ رژیمی كۆماری ئیسلامی هیچ پێگه‌یه‌كی له‌ نێو خه‌ڵكدا نییه‌.“

پرسیار ئه‌وه‌یه‌: ئه‌گه‌ر له‌به‌ر چاوی جیهان نیشان درا که‌ ڕژیمی کۆماری ئیسلامی هیچ پێگه‌یه‌کی له‌ نێو خه‌ڵکدا نییه‌، چ ده‌قه‌ومێ؟ ئایا گۆڕانێک له‌ هه‌ڵوێستی جیهاندا له‌ ئاست کۆماری ئیسلامی یان له‌ ئاست بزووتنه‌وه‌ی کورد دروست ده‌بێ؟ ئایا خه‌ڵکی جیهان تا ئێستا پێیان وابووه‌ کۆماری ئیسلامی له‌ نێو خه‌ڵکدا پێگه‌ی هه‌یه‌؟ ئایا پێمان وایه‌ خه‌ڵکی جیهان پێویسته‌ پێداچوونه‌وه‌یه‌ک به‌ هه‌ڵوێستی تا ئێستایاندا بکه‌نه‌وه‌ و بۆ ئه‌وه‌ش به‌ پێویستی ده‌زانین نیشانیان بده‌ین کۆماری ئیسلامی له‌ ناوخۆ پێگه‌ی نییه‌؟ ئایا تا ئێستا حیزبه‌ سیاسییه‌کانی ئێمه‌ هه‌ڵوێستی ”خه‌ڵکی جیهان“ و کاریگه‌ریی ئه‌و هه‌ڵوێسته‌یان به‌ شێوه‌یه‌کی سیلبی یان ئیجابی له‌ خه‌باتی خۆیاندا به‌دی کردووه‌؟ ئایا ئه‌و کاته‌ی له‌ ساڵی 58ی هه‌تاویدا له‌سه‌دا 98ی ده‌نگده‌ران ده‌نگیان دا به‌ کۆماری ئیسلامی، خه‌ڵکی جیهان هه‌ڵوێستێکی جیاوازیان بوو له‌ چاو چوارساڵ له‌وه‌ پێش که‌ له‌ سه‌دا 30ی خه‌ڵک چوونه‌سه‌ر سندووقه‌کانی ده‌نگدان؟ گۆیا خه‌ڵکی جیهان له‌ ڕۆژی هه‌ڵبژاردندا هه‌موویان له‌ بن تلویزیۆن دانیشتوون و بۆ ئه‌وه‌ی هه‌ڵوێستی خۆیان له‌ ئاست کۆماری ئیسلامی دیاری بکه‌ن چاوه‌ڕێن بزانن چه‌ند که‌س له‌ هه‌ڵبژاردندا به‌شداری ده‌کا. ئه‌وه‌ له‌ سیاسه‌تی ده‌وڵه‌تان و له‌ هه‌ڵوێستی بیروڕای گشتیی جیهاندا له‌ ئاست حکوومه‌تی ئێران و بزووتنه‌وه‌کانی ناوخۆی ئێران تا ئێستا که‌مترین ته‌ئسیری نه‌بووه‌.

هه‌روه‌ها نووسیویانه‌:
”بایكۆتی به‌رفراوانی شانۆگه‌ریی هه‌ڵبژاردن، ئه‌ركێكی نیشتمانی و هه‌نگاوێكی گرنگی دێموكراتیك به‌ره‌و گه‌یشتن به‌ ئازادییه“‌.

ڕوون نییه‌ که‌ له‌ ڕوانگه‌ی نووسه‌رانی به‌یاننامه‌که‌وه‌ چۆن و بۆچی بایکوتکردنی هه‌ڵبژاردن، هه‌نگاوێکی گرنگی دیموکراتیکه‌ به‌ره‌و گه‌یشتن به‌ ئازادی؟ هه‌نگاوی گرنگی دیموکراتیک به‌ره‌و ئازادی یانی چی؟ مه‌به‌ست کامه‌ ئازادییه‌؟ ئازادی له‌ چوارچێوه‌ی کۆماری ئیسلامیدا؟ یان ئازادی له‌ ده‌سه‌ڵاتی کۆماری ئیسلامی؟

بایکۆتکردن ته‌نیا کاتێک ده‌توانێ نیشانده‌ری بوونی بزووتنه‌وه‌یه‌کی ناڕازییانه‌، یان ئازادیخوازانه‌ بێ که‌ ئه‌نجامی پرۆسه‌یه‌کی چالاکی و جموجووڵی سیاسی و کۆمه‌ڵایه‌تی بێ. ئه‌گینا ئه‌گه‌ر خه‌ڵکی تێکۆشه‌ر و ئازادیخواز به‌ بێ هیچ جووڵه‌یه‌ک ده‌رگا له‌سه‌ر خۆیان داخه‌ن، به‌شدارینه‌کردنی ئه‌وان چ جیاوازییه‌کی هه‌یه‌ له‌ گه‌ل به‌شدارینه‌کردنی ئه‌و که‌سانه‌‌ که‌ تاقه‌تیان نییه‌ بۆ ده‌نگدان له‌ ماڵ بێنه‌ ده‌ر؟
قسه‌که‌ ئه‌وه‌ نییه‌ که‌ ئه‌و حیزبانه‌ بۆچی هه‌ڵبژاردنیان بایکۆت کردووه‌، ئه‌وه‌یه‌ که‌ بۆچی له‌و پرۆسه‌یه‌دا هیچ ڕێنوێنییه‌ک ناده‌ن به‌ کۆمه‌ڵگا بۆ هێنانه‌گۆڕی داخوازه‌کانی. له‌ به‌ر ئه‌وه‌ی له‌و به‌یاننامه‌یه‌دا ده‌نگدان به‌ کاندیدایه‌ک جیا نه‌کراوه‌ته‌وه‌ له‌ هێنانه‌گۆڕی داخوازه‌کان له‌و پرۆسه‌یه‌دا‌، هه‌روه‌ها خه‌بات و ململانێی سیاسی جیا نه‌کراوه‌ته‌وه‌ له‌ ئامۆژگاریی ئه‌خلاقی و پاکوپیسی ئیدئۆلۆژیک، به‌یاننامه‌که‌ هیچ ئیستدلالێکی تێدا نییه به‌رگه‌ی موناقه‌شه‌ بگرێ. ‌

ئه‌و حیزبانه‌ی ئاماده‌ن له‌ کاتی گونجاو دا له‌ گه‌ڵ ئه‌و حکوومه‌ته‌ گفتوگۆ بکه‌ن و نیگه‌رانی ئه‌وه‌ش نین که‌ مه‌شرووعییه‌تی نییه‌ و هه‌موویان سه‌ر به‌ ویلایه‌تی فه‌قیهن و، هه‌موویان له‌ کارنامه‌ی تا ئێستای حکوومه‌ته‌که‌دا به‌شدارن، بۆچی ئێستا ئاماده‌ نین خه‌ڵک به‌شدار بکه‌ن له‌و ململانێیه‌‌دا له‌ گه‌ل ده‌سه‌ڵات که‌ ئه‌م ڕۆژانه‌ له‌ شه‌قامه‌کانی ئێراندا به‌ به‌رینی ده‌بیندرێ؟

سه‌روبه‌ندی هه‌ڵبژاردن له‌ ئێران فه‌زایه‌کی جیاوازی خوڵقاندووه. ئه‌و ژنانه‌ی تا دوو مانگ له‌وه‌پێش له‌سه‌ر له‌پێکردنی چه‌کمه‌ی درێژ له‌ تاران شه‌ڵاڵی خوێن ده‌کران، ئێستا به‌ قژی ڕووته‌وه‌ و به‌ پانتۆڵی کورته‌وه‌ له‌ پشت وێنه‌ی که‌ڕووبی و مووسه‌وی داخوازه‌کانی خۆیان به‌یان ده‌که‌ن. ئه‌وانه‌ش به‌ هه‌مان ڕاده‌ له‌ حکوومه‌تی مه‌لایان و له‌ سه‌رکوتگه‌ری بێزارن، به‌ڵام له‌ جیاتی قێزوبێز و خۆ به‌ تووڕه‌هه‌ڵخستن، داواکانی خۆیان به‌یان ده‌که‌ن. سه‌دان هه‌زار که‌س له‌ لاوانی ئێران به‌ پۆششێکه‌وه‌ له‌ شه‌قامه‌کاندان که‌ تا دوو مانگ له‌وه‌ پێش له‌سه‌ری ئافتاوه‌یان له‌ مل ده‌کرا.‌ له‌ کۆبوونه‌وه‌کانی په‌یوه‌ندیدار به‌ هه‌ڵبژاردندا هه‌رچی له‌ زه‌مانی شاوه‌ هه‌تا ئێستا باسکردنی قاچاخ بووه‌، به‌ ده‌نگی به‌رز ده‌گوترێ. داوای لابردنی حیجاب ده‌کرێ، داوای لابردنی سانسۆر ده‌کرێ، داوای ڕۆژنامه‌ی ئازاد و تلڤزیۆنی ئازاد ده‌کرێ، داوای ئه‌وه‌ ده‌کرێ کاربه‌ده‌ستانی دز دادگایی بکرێن. له‌ هه‌لومه‌رجێکی وادا مه‌علووم نییه‌ بۆچی حیزبه‌ سیاسییه‌کانی ئێمه‌ زمانیان به‌ مه‌ڵاشوویانه‌وه‌ نووساوه‌ و ئه‌لف تا بێ قسه‌یه‌ک ناکه‌ن. بۆچی بانگه‌وازی‌ خه‌ڵک ناکه‌ن بێنه‌ شه‌قامه‌کان تا داوای ئازادیی خوێندن به‌ زمانی دایک بکه‌ن، داوای ڕوونبوونه‌وه‌ی چاره‌نووسی برایمی لوتفوڵڵاهی بکه‌ن، داوای هه‌ڵگیرانی سزای ئیعدام له‌سه‌ر فه‌رزادی که‌مانگه‌ر و به‌ندییه‌ سیاسییه‌کانی دیکه‌ بکه‌ن؟ بۆچی داوای ئه‌وه‌ ناکه‌ن که‌ هێزه‌ چه‌کداره‌کانی حکوومه‌ت له‌ کوردستان مافی ده‌سڕێژی بی لێپرسینه‌وه‌ له‌ سنووره‌کانیان لێ بستێندرێته‌وه‌؟ ئه‌گه‌ر هه‌ڵگرتنی وێنه‌ی که‌ڕووبی یان مووسه‌وی له‌م ڕۆژانه‌دا ده‌رفه‌تی کۆبوونه‌وه‌ی سه‌دان هه‌زار که‌س له‌ شه‌قامه‌کان و بۆ هێنانه‌ گۆڕی ئه‌و داخوازانه‌ بدا به‌ خه‌ڵک، چ قه‌یدی هه‌یه‌ خه‌ڵک وێنه‌ی ئه‌وانه‌ هه‌ڵگرن؟

نیگه‌ر‌انییه‌که‌ ڕه‌نگه‌ ئه‌وه‌ بێ که‌ هه‌ڵگرتنی وێنه‌ی کاندیداکان ”ته‌وه‌هوم“ بۆ جه‌ماوه‌ر دروست ده‌کا و ”ئامووزش“ی خراپی تێدایه‌. به‌ بڕوای من ئه‌وه‌ هیچ ته‌وه‌هومێک دروست ناکا. ئه‌و ملیۆنان که‌سه‌ی له‌ تاران وێنه‌ی مووسه‌وییان به‌ ده‌سته‌وه‌یه‌، ئه‌گه‌ر بۆیان بلوێ هه‌ر ڕۆژی هه‌ڵبژاردن لێی تێپه‌ڕده‌بن. به‌شداریکردن له‌ جووڵه‌ی شه‌قامه‌کاندا، بۆ ئه‌وه‌ نییه‌ خه‌ڵک به‌ ”مه‌شرووعییه‌تی کۆماری ئیسلامی“ پابه‌ند بن، هه‌روه‌ک چۆن کاندیداکانیش شیعاره‌کانی ئێستایان بۆ ئه‌وه‌ نییه‌ سبه‌ینێ که‌ به‌ده‌سه‌ڵات گه‌یشتن به‌ڕێوه‌یان به‌رن. ئه‌وه‌ ململانێی سیاسییه‌. هیچ لایه‌ک به‌ هه‌ڵوێستی ئه‌مڕۆی خۆی پابه‌ند نییه‌، ئه‌گه‌ر سبه‌ینێ توانای له‌وه‌ زیاتری بوو.

دوو حیزبه‌که‌ پێشبینیی ئه‌وه‌یان کردووه‌ که‌ دوای ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ سه‌رکوتگه‌ری له‌ ئێران په‌ره‌ ده‌گرێ و کێشه‌کان قووڵتر ده‌بنه‌وه‌. نووسیویانه‌: ”ئاكامی ئه‌م ده‌وره‌یه‌ی به‌ ناو هه‌ڵبژاردن، ته‌نیا سه‌ركوتی زیاتر و قوڵتربوونه‌وه‌ی كێشه‌كانی كۆمه‌ڵگا ده‌بێ‌“. له‌ بابه‌ت هۆیه‌کانی سه‌رکوتی زیاتر و قووڵتربوونه‌وه‌ی کێشه‌کانی کۆمه‌ڵگا، به‌یاننامه‌که‌ هیچی باس نه‌کردووه‌. له‌وانه‌یه‌ له‌ داهاتوودا سه‌رکوت زیاتر بێ. له‌وانه‌شه‌ به‌ره‌ی ئازادیخوازی و ویستی گۆڕان گوڕوتینێکی تێ بێ. پێویست بوو ئه‌و دوو حیزبه‌ زیاتر ڕوونی بکه‌نه‌وه‌ که‌ به‌ پێی چ لێکدانه‌وه‌یه‌ک و به‌ کام نیشانه‌ و هۆ، دڵنیا بوون که‌‌ له‌ دوای هه‌ڵبژاردن سه‌رکوت په‌ره‌ ده‌گرێ. به‌ڵام له‌وه‌ش پێویستتر ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئالترناتیڤی خۆیان بۆ به‌ره‌وڕووبوونه‌وه‌ی داهاتوویه‌کی وا بده‌ن، ئه‌گه‌ر مه‌به‌ست ته‌نیا گوتنی ئه‌وه‌ نه‌بێ که‌ ”وه‌زع له‌وه‌ش خراپتر ده‌بێ، له‌ ماڵ نه‌چنه‌ ده‌ر ها!“

له‌ هه‌ڵوێستێکدا که‌ تا ڕاده‌یه‌ک تازه‌ ده‌نوێنێ دوو حیزبه‌که‌ نووسیویانه‌:
”كۆمه‌ڵگای ئێران كه‌ ئه‌زموونی 30 ساڵ‌ ده‌سه‌ڵاتی پڕ سه‌ركوت و تاوانی كۆماری ئیسلامیی تێپه‌ڕاندووه‌، خاوه‌نی ویست و داخوازیی ره‌واو ئازادیخوازانه‌یه‌ كه‌ هیچ كامه‌یان له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌م نیزامه‌دا وه‌دی نایه‌ن“.

له‌ بابه‌ت کوردستانیش به‌یاننامه‌ی دوو حیزبه‌که‌ ده‌ڵێ:
”ئه‌م نه‌ته‌وه‌ مافخوازه‌ به‌وه‌ گه‌یشتووه‌ كه‌ له‌ چوارچێوه‌ی رژیمی كۆماری ئیسلامیدا ئامانجه‌كانی وه‌دی نایه‌ن.“

دوو حیزبه‌که‌ باسی ئه‌وه‌یان نه‌کردووه‌ که‌ که‌ی به‌و ئه‌نجامه‌ گه‌یشتوون که‌ هیچکام له‌ ویست و داخوازه‌کانی خه‌ڵکی ئێران له‌ چوارچێوه‌ی کۆماری ئیسلامیدا وه‌دی نایه‌ن و، نه‌ته‌وه‌ی مافخوازی کورد له‌ که‌یه‌وه‌ به‌و ئه‌نجامه‌ گه‌یشتووه‌ که‌ له‌ چوارچێوه‌ی ڕژیمی کۆماری ئیسلامیدا ئامانجه‌کانی وه‌دی نایه‌ن. هه‌ڵوێستی تا ئێستا ناسراوی ئه‌و حیزبانه‌ ئه‌وه‌ بووه‌ که‌ بزووتنه‌وه‌ و خه‌باتی ئازادیخوازانه‌ له‌ حاڵه‌تی په‌ره‌گرتن و پێشڕه‌ویدا ده‌توانێ پاشه‌کشه‌ به‌ حکوومه‌ت بکا و به‌شێک له‌ داوا ڕه‌واکانیان به‌دی بێنێ. له‌ کوردستانیش ده‌گوترا بزووتنه‌وه‌ی جه‌ماوه‌ری ده‌توانێ کاربه‌ده‌ستانی حکوومه‌ت بێنێته‌ سه‌ر میزی گفتوگۆ و ناچاریان بکا مل به‌ داوا ڕه‌واکانی خه‌ڵک بده‌ن.

لێره‌دا ده‌کرێ جارێکی دیکه‌ له‌و ڕسته‌یه‌ی به‌یاننامه‌که‌ ورد بینه‌وه‌ که‌ ده‌ڵێ ”بایكۆتی به‌رفراوانی شانۆگه‌ریی هه‌ڵبژاردن، ئه‌ركێكی نیشتمانی و هه‌نگاوێكی گرنگی دێموكراتیك به‌ره‌و گه‌یشتن به‌ ئازادییه“‌. ئه‌گه‌ر له‌ چوارچێوه‌ی نیزامی ئیسلامیدا هیچ داوایه‌کی ئازادیخوازانه‌ وه‌دی نایه‌، مه‌به‌ست له‌ ”هه‌نگاوی گرنگی دیموکراتیک به‌ره‌و ئازادی“ چییه‌ و کامه‌ ئازادی مه‌به‌سته‌؟ ئایا مه‌به‌ست ئه‌وه‌یه‌ به‌م هه‌نگاوه‌ دیموکراتیکه‌ ڕووخانی ڕژیم نزیک ده‌بێته‌وه‌ ومه‌به‌ست ئازادییه‌ له‌ ده‌سه‌ڵاتی کۆماری ئیسلامی؟ له‌م حاڵه‌ته‌دا ده‌بێ وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ بده‌نه‌وه‌ حکوومه‌تێک که‌ هیچ زه‌ڕڕه‌یه‌ک له‌ ئازادی ته‌حه‌ممول ناکا چۆن به‌ هه‌نگاوی دیموکراتیک ده‌ڕووخێ؟ ئه‌گه‌ر مه‌به‌ست ڕووخانی حکوومه‌ت نییه‌ و مه‌به‌ست ئازادییه‌ له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌و نیزامه‌دا، دیسان ده‌بێ وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ بده‌نه‌وه‌ که‌ له‌و نیزامه‌دا که‌ خۆتان ده‌ڵێن هیچ ئاڵوگۆڕیک تێیدا به‌ره‌و ئازادی پێک نایه‌، چۆن به‌ هه‌نگاوی دیموکراتیک به‌ ته‌مان ئازادی وه‌دی بێنن؟

ئه‌م هه‌ڵوێسته‌ تازه‌یه‌، یانی هه‌ڵوێستی ”هه‌تا ڕژیمی ئیسلامی نه‌ڕووخێ ئێمه‌ به‌ ته‌مای هیچ نین“، ئه‌گه‌ر ته‌نیا وه‌ک هه‌ڵوێستێکی کاتی بۆ پاڵپشتی ”ته‌حریمی شانۆگه‌ریی هه‌ڵبژاردن“ ساغ نه‌کرابێته‌وه‌، ده‌توانێ له‌ داهاتوودا تا ڕاده‌یه‌کی زۆر سیمای دوو حیزبه‌که‌ و جێگه‌یان له‌ بززوتنه‌وه‌ی کوردستاندا بگۆڕێ. ئه‌گه‌ر دوو حیزبه‌که‌ به‌ بێ ڕووخانی حکوومه‌تی ئیسلامی هیچ ده‌سکه‌وتێک به‌ چاوه‌ڕوانکراو نه‌زانن، ده‌بێ یان چاوه‌ڕوانی ئه‌وه‌ بین به‌ زوویی پرۆژه‌ی ڕووخاندنی خێرای حکوومه‌ت پێشکه‌ش بکه‌ن، یان پێشبینیی ئه‌وه‌ بکه‌ین که‌ هه‌تا کاتێک هه‌لومه‌رج بۆ ڕووخان‌ ئاماده‌ ده‌بێ ئه‌و حیزبانه‌ له‌ جموجووڵی سیاسیی ڕۆژانه‌ بۆ داوا سنفی و مه‌ده‌نی و دیموکراتیکه‌کانی کۆمه‌ڵگاکه‌ خۆیان معاف بکه‌ن.

به‌ڵام هه‌رچۆنێک بێ، پێویسته‌ ئه‌و دوو حیزبه‌ له‌ بابه‌ت ئه‌و ئه‌رکانه‌ی ئه‌و هه‌ڵوێسته‌ تازه‌یه‌ بۆیان دیاری ده‌کا ڕوونکردنه‌وه‌یه‌کی زیاتر بده‌ن به‌ کۆمه‌ڵگا. بۆ نموونه‌ بڵێن په‌یوه‌ندیان له‌ گه‌ڵ خه‌باتی مه‌ده‌نی، داواکانی ژنان و خوێندکاران و ڕووناکبیران و کرێکاران و، هه‌روه‌ها په‌یوه‌ندیان له‌ گه‌ڵ بزووتنه‌وه‌ دیموکراتیکه‌کان و یه‌ک له‌وانه‌ بزووتنه‌وه‌ له‌ پێناو مافه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌کاندا، هه‌تا کاتی ڕووخانی ڕژیم چۆن ده‌بێ.

ئه‌و به‌یاننامه‌یه‌، له‌ به‌یاننامه‌یه‌ک بۆ بایکۆتکردنی هه‌ڵبژاردن ناچێ. هه‌وڵی نه‌داوه‌ زۆربه‌ی کۆمه‌ڵگاکه‌ به‌ره‌وڕووی کێشه‌ و گرفته‌کان بکاته‌وه‌. له‌و به‌یاننامه‌یه‌دا گۆڕه‌پانی سیاسیی ئێران له‌ بازنه‌یه‌کی داخراو ده‌چێ. ئه‌و به‌یاننامه‌یه‌ زیاتر له‌وه‌ی لێکدانه‌وه‌ی هێزه‌کانی کۆمه‌ڵگاکه‌ و ململانێی نێوانیان بێ، له‌ ئینشایه‌ک ده‌چێ له‌ بابه‌ت ”استبداد را تعریف کنید“.

لایه‌نگرانی ده‌نگدان
به‌یاننامه‌ی هاوبه‌شی حیزبی دیموکراتی کوردستان و پارتی ئازادیی کوردستان، به‌ بڕوای من به‌ره‌ڕووبوونه‌وه‌یه‌کی عه‌مه‌لیتری له‌ گه‌ڵ کێشه‌کانی کۆمه‌ڵگای ئێران هه‌یه‌ و له‌ جیاتی سنووربه‌ندیی ئایدۆلۆژی، به‌ زمانێکی سیاسیتر ده‌دوێ. له‌ به‌یاننامه‌که‌یاندا، ”ئاکامی خه‌باتی به‌رده‌وام و چاونه‌ترسانه‌ی گه‌لانی زۆرلێکراوی ئێران و به‌تایبه‌تی گه‌لی کورد و ... ‌هه‌وڵ وتێکۆشانی به‌شێک له‌ چالاکانی سیاسی و مه‌ده‌نیی کورد له‌ نێوخۆی وڵات“ ده‌بینن و بایه‌خی پێده‌ده‌ن، به‌ڵام له‌ لێکدانه‌وه‌ی ئه‌نجامه‌کانی ئه‌و خه‌باته‌دا، لایان وایه‌ ڕیفۆرمیسته‌کان وه‌ڵامی ئه‌و خه‌باته‌ ده‌ده‌نه‌وه‌. نووسیویانه‌:

”له‌ ئاکامی خه‌باتی به‌رده‌وام و چاونه‌ترسانه‌ی گه‌لانی زۆرلێکراوی ئێران و به‌تایبه‌تی گه‌لی کوردداو به‌هه‌وڵ وتێکۆشانی به‌شێک له‌ چالاکانی سیاسی و مه‌ده‌نیی کورد له‌ نێوخۆی وڵات، دوو کاندیدای‌ ڕێفۆڕمخواز سه‌رنجیان بۆلای مه‌سه‌له‌ی هه‌ره‌گرنگی کۆمه‌ڵی ئێران واته‌ مه‌سه‌له‌ی بێبه‌شیی گه‌لانی زۆرلێکراو ڕاکشاوه‌و بۆ یه‌که‌م جار دوای یه‌که‌مین ده‌وره‌ی هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆککۆماری هه‌رکام به‌رنامه‌یه‌کیان بۆ جۆرێک چاره‌سه‌ری ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ خستۆته‌ به‌رچاو“.

ئه‌وه‌ که‌ کاندیداکانی ڕیفۆرمخوازان باسی بێبه‌شیی گه‌لانی زۆرلێکراو (به‌ زمانی خۆیان قه‌ومییه‌ته‌کان) ده‌که‌ن و به‌رنامه‌ی بۆ ده‌ده‌ن ڕاسته‌، به‌ڵام ئه‌وه‌ له‌ لای ئه‌وان ته‌نیا به‌کارهێنانی مه‌سه‌له‌که‌یه‌ بۆ ته‌بلیغات و پڕوپاگاند له‌م چه‌ندڕۆژه‌دا. به‌یاننامه‌ی دوو حیزبه‌که‌، وه‌ک ئه‌وه‌ی سه‌لماندبێتی داکۆکیی ڕیفۆرمخوازه‌کان له‌ مافی نه‌ته‌وه‌ژێرده‌سته‌کان بووه‌ته‌ باوه‌ڕی چه‌سپاوی ڕیفۆرمخوازان، له‌ جیاتی ئه‌وه‌ی داخوازی خۆی و خه‌ڵکی کوردستان له‌م زه‌مینه‌یه‌دا به‌یان بکا و بیکاته‌ مه‌رجی پشتیوانی له‌ کاندیدێکی دیاریکراو، باسی به‌ڵێنه‌کانی که‌ڕووبی ده‌کا. له‌ بابه‌ت به‌ڵێنه‌کانی که‌ڕووبی، به‌یاننامه‌که‌ نووسیویه‌تی:

”مه‌هدی که‌ڕڕووبی له ‌به‌یاننامه‌ی تایبه‌ت به‌" ژیاندنه‌وه‌ی مافی که‌مایه‌تییه‌‌ قه‌ومی و مه‌زهه‌بییه‌‌کان" دا ئه‌گه‌رچی له‌جیاتی (ملت) ، وشه‌ی (قوم) به‌کار دێنێ،‌ به‌ جۆرێک دان به‌ فره‌چه‌شنیی ئه‌تنیکیی ئێراندا ده‌نێ و ته‌نانه‌ت ئه‌و ڕاستییه‌ ده‌درکێنێ که‌ که‌مایه‌تییه‌‌ نه‌ته‌وه‌یی و مه‌زهه‌بییه‌‌کان زۆرایه‌تیی خه‌ڵکی ئێران پێک دێنن. ئه‌و ئێران به‌هی هه‌موو ئێرانییه‌‌کان ده‌زانێ و به‌رته‌سک کردنه‌وه‌ی له‌سه‌ر تاقمێک یان قۆڵێکی تایبه‌تی به‌گه‌وره‌ترین زوڵم و هه‌ڕه‌شه‌ بۆ سه‌ر یه‌کیه‌تی و هاوپێوه‌ندیی ئێران داده‌نێ. ناوبراو جۆراوجۆریی کۆمه‌ڵی ئێران نه‌ک به‌ هه‌ڕه‌شه‌و مه‌ترسی به‌ڵکوو به ‌ده‌رفه‌تێک بۆ پێشخستنی ئێران چاو لێ ده‌کا، ئه‌و قامک له‌سه‌ر زۆر له‌و جیاوازییانه‌ داده‌نێ که ‌له‌ بواره‌ جۆراوجۆره‌کاندا ده‌رهه‌ق به‌ گه‌لانی زۆرلێکراو به‌کار براون و داوای دابه‌شکردنی ده‌سه‌ڵات و دامه‌زراندنی پارڵما‌نه‌ ناوچه‌ییه‌‌کان ده‌کا. سه‌ره‌نجام به‌ڵێنی جێبه‌جێکردنی ئه‌و ئه‌سڵانه‌ی قانوونی بنه‌ڕه‌تی ده‌دا که پێوه‌ندییان به"قه‌ومه‌کان و که‌مایه‌تییه‌ مه‌زهه‌بییه‌کان"ه وه هه‌یه‌ و تائێستا پشت گوێ خراون“.

له‌ جیاتی دووپاتکردنه‌وه‌ی به‌ڵێنه‌کانی که‌ڕووبی پێویست بوو به‌یاننامه‌که‌ داواکانی خۆی به‌یان بکا، سه‌لماندنی ئه‌و داوایانه‌ له‌ لایه‌ن کاندیداکانه‌وه‌ بکاته‌ مه‌رج بۆ پشتیوانی لێکردنیان و، ئه‌و گوشاره‌ هه‌تا ڕۆژی هه‌ڵبژاردن له‌ سه‌ر کاندیده‌کان ڕابگرێ. ئه‌وه‌ ده‌رفه‌تێک بوو بۆ ئه‌وه‌ی له‌و ماوه‌یه‌دا ئه‌م شیعارانه‌ به‌ به‌رینی بێنه‌وه‌ ناو کۆبوونه‌وه‌کانی خه‌ڵک. وه‌جووڵه‌خستنه‌وه‌ی شه‌قامه‌کان له‌م پێناوه‌دا، زۆر له‌ به‌ڵێنی کاندیده‌کان بایه‌خدارتر و چاره‌نووسسازتره‌. پێش ئه‌وه‌ی کاندیدێك ڕابگه‌یه‌نێ ئه‌و داوایانه‌ قه‌بووڵ ده‌که‌م و، به‌ کورتی پێش ئه‌وه‌ی ئاماده‌یی خۆی بۆ سازشی دیاریکراو ڕابگه‌یه‌نێ، چ سه‌به‌بێک هه‌یه‌ له‌ ئێستاوه‌ ڕابگه‌یه‌ندرێ که‌ ده‌نگی پێ ده‌درێ؟

به‌ گشتی له‌ نێوان دوو هه‌ڵوێستی بایکۆتکردن و ده‌نگدان به‌ کاندیدێکدا، که‌لێنێکی گه‌وره‌ هه‌یه‌: به‌کارهێنانی فه‌زای سیاسیی سه‌رده‌می هه‌ڵبژاردن، بۆ وه‌گه‌ڕخستنی بزووتنه‌وه‌ی داواکانی جه‌ماوه‌ری ئازادیخواز و تێکۆشه‌ر.

2009/06/03
بگه‌ڕێوه‌|3113 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌|3 بۆچوون| بینێره‌| چاپ
مریم | 23 Jun 2009 - 16:38
کاکه ناسر ده ست خوش. هه ر بژی

كاروان | 6 Jun 2009 - 04:30
كاك ناسر ته‌واو له‌گه‌ل بوچوونه‌كه‌تدا هاورام... چونكه وا هه‌ست ده‌كه‌م كه هه‌لبژاردني ئه‌مجاره له‌گه‌ل ته‌واوي جاره‌كاني پيشوو جياوازي هه‌يه به‌تايبه‌ت من كه خوم له تاران ده‌ژيم و بارودوخه‌كه له نزيكه‌وه ده‌بينم و هه‌ست پي ده‌كه‌م .. به راي من ئه‌مجاره ده‌كري هيواي كرانه‌وه‌يه‌ك بكه‌ي له سيسته‌م و نيزامي كوماري ئيسلاميدا... هه‌لبه‌ت ئه‌م كرانه‌وه له سه‌ر ويست و ئيراده‌ي كوماري ئيسلامي نيه به‌لكو له ژير گوشاري كومه‌لاني خه‌لك دايه و به وته‌يه‌كي ديكه له رووي ناچارييه‌وه‌يه.. له هه‌ر حالدا من وا هه‌ست ده‌كه‌م كه به‌شداري له هه‌لبژاردني ئه‌مجاره‌دا نابي بايكوت بكريت به‌لكو ده‌كري بليين به‌شداري له هه‌لبژاردن به ماناي (به‌لي) گوتن به كوماري ئيسلامي نيه به‌لكو ته‌واو به پيچه‌وانه‌وه بو (نا) گوتنه به‌و رژيمه...

hassan R | 5 Jun 2009 - 07:24
لێکدانه‌وه‌که‌ت جوانه‌ و جێی ده‌ستخۆشی پێگووتنه‌ ،به‌ڵام ئێمه‌ وه‌ک کوردی ڕۆژهه‌ڵاتی ده‌بێ شتێک بزانین ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئه‌و به‌ڕیزانه‌ وه‌ک ڕێبه‌رایه‌تی کورد چ حیزب هه‌رک باڵی وچ کۆمه‌ڵه‌ به‌ چوار باڵی ئه‌و ڕاستییه‌یان له‌ بیر کردووه‌ که‌ چ ئه‌رکێکی گه‌وره‌ و گرینگیان به‌ ئه‌ستۆوه‌یه‌ چون ئه‌و ماوه‌ی ئۆردوگانیشینییه‌ هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ پاسیوی کردوون و له‌ خه‌ڵک و شۆڕش دوور که‌وتوونه‌وه‌ که‌ هه‌ر نازانن بۆ له‌ باشوورن و که‌ی هاتوون و بۆچی هاتوونه‌ ئه‌وێنده‌رێ و ده‌بێ چ بکه‌ن ، جا ئه‌گه‌ر هه‌لومه‌رجێکی ئاوا وه‌ک هه‌لبژاردن یان بزووتنه‌وه‌یه‌کی له‌ خۆوه‌ی خه‌ڵکی یان پێکدادانی خه‌ڵک و داگیرکه‌ران ڕووده‌ده‌ن ئه‌وانه‌ تازه‌ به‌ قه‌ولی کورد گووتنی دوو قڕانه‌که‌یان ده‌که‌وێ و سه‌ریان ده‌زرینگێته‌وه‌ ئاها ئێمه‌ له‌ کنه‌خۆ پێشه‌نگی ئه‌و میلله‌ته‌ین ، ده‌ی با وه‌خۆ که‌وین و هه‌ڵوێستێک له‌ ڕاست ئه‌و ڕووداوه‌ بگرین جا ئه‌وه‌یه‌ ده‌که‌ونه‌ په‌له‌ په‌ل و ده‌ی به‌رهه‌می کاری به‌په‌له‌ و شینه‌کراوه‌ و لێکنه‌دراوه‌ ده‌بته‌ ئه‌‌وه‌ که‌ ئێستا به‌ڕیزتان باستان کردووه‌ یه‌ک ده‌ڵێ ده‌نگبده‌ن یه‌کیان ده‌ڵێ ده‌نگ مه‌ده‌ن جا ئه‌و بگره‌ و به‌رده‌یه‌ ده‌بته‌ هۆی سه‌رلێشێواوێیه‌کی زیاتر وئاکامه‌که‌شی ده‌بته‌ بێ هیوایی و وره‌ به‌ردانی جه‌ماوه‌ری خه‌ڵک و ده‌ئاخریشدا تێکشکانی شۆڕش و هه‌ر ئه‌وه‌یکه‌ به‌ داخه‌وه‌ هه‌زارجار به‌داخه‌وه‌ ئه‌وه‌ به‌ چاوی خۆمان ئه‌و هه‌لومه‌رجه‌ تاڵ و دڵته‌زێنه‌ ده‌بینین من دوێنیشه‌وێ زۆر به‌وردی دانیشتم گوێم له‌ قسه‌کانی باڕاک ئۆباما سه‌رۆککۆماری ئه‌مریکا کرد له‌ فه‌له‌ستینیان دوا له‌ بوسنی هه‌رسۆگوێنا دوا له‌ دارفوور دوا . ته‌نانه‌ت باسی عێڕاق و تورکییه‌شی کرد به‌ڵام هیچ وشه‌یه‌کی له‌ ڕاست میلله‌تێکی چل میلیۆنی کورد به‌ سه‌ر زاریدا نه‌هات ئه‌وه‌ نیشان ده‌دا که‌ ئه‌وانه‌ی ئه‌رکی پێشه‌نگی میلله‌ت ئێمه‌یان وه‌ستۆ گرتووه‌ به‌ مه‌به‌ستی ڕزگارکردنی ئه‌و گه‌له‌ به‌شمه‌ینه‌ت نه‌هاتوونه‌ته‌ مه‌یدان به‌ڵکو ته‌نیا ده‌ستیان داوه‌ته‌ سیاسه‌ت چون هیچ کارێکی دیکه‌ نازانن وئه‌و ڕێگایه‌یان کردۆته‌ بژیوه‌ ئه‌وه‌نده‌ی که‌ ئه‌و ڕێبه‌رانه‌ به‌ سه‌ر و گوێلاکی یه‌کتریان داداوه‌ سه‌تا ده‌ی باسی دوژمنان و داگیرکه‌نیان نه‌کردووه‌ ئه‌وه‌نده‌ی که‌ ئه‌و ڕێبه‌رانه‌ ده‌ داسه‌پاندنی فه‌رهه‌نگ و سیاسه‌تی گه‌لی سه‌رده‌ست به‌ سه‌ر ئێمه‌ی کورددا حه‌ولیان داوه‌ بۆ شیکردنه‌وه‌ی مێژووی کورد و ناساندنی به‌جیلی نوێی گه‌له‌که‌مانیان نه‌کردووه‌ هه‌ر بۆیه‌شه‌ ئه‌وخه‌ڵکه‌ له‌ ڕاست داخوازییه‌کانی نه‌ته‌وه‌یی خۆی بێته‌فاوه‌ت و بێلایه‌نه‌ و ته‌نانه‌ت باسکردنیشی به‌ تاوان ده‌زانێ چون تا زاری کردبێته‌وه‌ گووتبێتی من کورد هه‌ر ئه‌و پێشه‌نگانه‌ به‌ ده‌ویدا هاتوونه‌وه‌ پێیان گوتووه‌ که‌ ئه‌وه‌ هه‌ستی ناسیونالیستی یه‌ داسه‌پان و به‌رده‌وامی ئه‌و خۆداسه‌پاندنه‌ی فارس وتورک و عه‌ڕه‌ب به‌ ڕه‌وا ده‌زانن به‌ڵام داخوازی ڕزگاری نه‌ته‌وه‌ی خۆیان به‌ تاوان جا بۆیه‌ ده‌هه‌لومه‌رجی ئاوا هه‌ستیار وه‌ک هه‌ڵبژاردندا هیچ هه‌ڵوێستێکی نه‌ته‌وه‌یی له‌ خۆیان نانوێنن و هه‌ر به‌ مێشکیشیاندا نایه‌ جا هه‌ر بۆیه‌شه‌ کورد نه‌یتوانیوه‌ ڕیک وپێک ده‌ حیزبێک یان دوو حیزبدا کۆببته‌وه‌ و به‌ ده‌م بانگه‌وازه‌کانی حیزبه‌کانه‌وه‌ ئه‌وه‌ جوره‌ی که‌ شیاوه‌ بێن به‌ڵام به‌ هاتنی خامنه‌یی به‌ ده‌یانهه‌زار دێنه‌ پێشوازی ده‌حاڵیکدا قاتڵی سه‌ره‌کی ئه‌و میلله‌ته‌شه‌ یان موسه‌وی بۆ مه‌هاباد و ورمێ و شوێنه‌کانی دی ئه‌وه‌ که‌م وکوڕی حیزبه‌کانه‌ ده‌نا خه‌ڵک ئه‌وه‌ی له‌ ده‌ستی هاتووه‌ ده‌و سی ساڵه‌دا کردوویه‌ هیوادارم ئه‌وانه‌ی که‌ ئه‌رکیان وه‌ستۆ گرتووه‌ پێداچونه‌وه‌یه‌ک به‌ سه‌ر ڕابڕدووی خۆیاندا بکه‌نه‌وه‌

بۆچوون بنێره‌